Phố cổ Hội An nằm trọn vẹn trong phường Minh An, với tổng diện tích lên đến 2km² với đa dạng nhiều công trình kiến trúc xen kẽ nhau như nhà phố, hội quán, cầu, đường,...
Nổi tiếng nhất tại Hội An có lẽ là khu phố cổ với những ngôi nhà san sát nhau nối dài tạo thành những con đường cắt nhau như hình bàn cờ, tương tự như hệ thống đường phố cổ tại Hà Nội. Để bảo tồn và kiến trúc qua bao năm nay, thì khu phố cổ được bảo tồn và tu bổ lại hằng năm đặc biệt là qua những mùa mưa bão, nước sông Thu Bồn dân cao gây ngập lụt, nhấn chìm cả phố cổ vào trong biển nước. Vào những lúc này, người dân phố cổ sẽ sử dụng xuồng hoặc thuyền đề di chuyển đến mọi nơi.
Tại Hội An, những con đường thường ngắn, bị cắt bởi nhiều đường nên nếu không quen đường bạn rất dễ bị lạc và nhầm đường vì những dãy nhà dường như tương tự nhau về thiết kế.
1. Kiến trúc truyền thống
Đến với Hội An, thời gian như quay lại những ngày tháng của thế kỉ trước. Dù đã trải qua bao nhiêu năm tháng thăng trầm nhưng phố cổ vẫn đứng sừng sững và giữ được vẻ đẹp cổ kính như thuở ban đầu.
Kiến trúc tổng thể là điểm nhấn gây ấn tượng của phố cổ Hội An, dường như từng ngôi nhà, từng con đường, từng chi tiết tại Hội An lại hài hòa với nhau một cách kỳ lạ, dường như chúng được làm ra là cho Hội An và bạn sẽ không thể nhầm lẫn được với bất kì một khu phố cổ nào.
Phổ biến nhất tại đây là những ngôi nhà phố kiểu cổ, với thiết kế đặc trưng tương tự nhau , sử dụng màu vàng nâu là tone màu chủ đạo. Nhà phố thường sẽ là tầng trệt, một hoặc hai tầng với đặc điểm chiều rộng hẹp nhưng có chiều sâu dài tạo cảm giác rộng, khá nhiều không gian để sinh hoạt.
Nhà tại phố cổ được kết cấu rất chắc chắn, thường sẽ được làm theo cấu trúc là xây dựng phần khung chắc chắn bằng gỗ, tường bằng gạch có độ bền cao. Vì tại đây thường xảy ra nhiều đợt lũ lụt nên những ngôi nhà này được xây dựng rất kiên cố và bền vững. Đó cũng là một trong những nguyên nhân giúp phố cổ Hội An vẫn trường tồn với thời gian và giữ vững cho đến hôm nay.
Bên cạnh phần khung và vách tường thì ở Hội An, bạn sẽ nhận thấy một sự đồng bộ với nhau về phần lợp mái, mái ở đây thường sẽ được lợp theo kiểu âm dương đặc trưng, sau đó dùng vữa cố định lại với nhau. Và loại mái thường dùng là loại được làm từ đất nung, mỏng và có màu nâu đỏ đặc trưng.
Khi có dịp đến Hội An, bạn chắc chắn sẽ thấy được kiểu nhà này ở khắp mọi nơi, đặc biệt, tận dụng độ sâu của ngôi nhà, người dân thường chia làm 3 không gian cơ bản là không gian buôn bán, không gian ở và thờ cúng.
2. Các di tích kiến trúc
Đến với phố cổ Hội An, dường như mang sẽ cảm nhận được sự tôn thờ thần linh và tôn giáo với việc vận dụng nhiều họa tiết tôn giáo vào những công trình kiến trúc chung và kiểu xây dựng.
Ngày nay, đến Hội An bạn có thể sẽ bắt gặp nhiều hội quán, nhà thờ cổ hoặc chùa chiền với đặc điểm kiến trúc khá cổ kính, đậm phong cách Trung Hoa, mang trong mình sự tin tưởng và tôn thờ của những người dân qua các giai đoạn. Bên cạnh việc tham quan, bạn sẽ có cơ hội để khám phá và tìm hiểu thêm về tín ngưỡng của những người dân phố cổ từ đó sẽ hiểu hơn về đời sống tinh thần, thế giới tâm linh và lối sống của họ.
